Türkiye’de ekonomik sıkıntılar nedeniyle hakkında icra takibi başlatılan kişi sayısı artarken, “Haciz işlemleri nasıl durdurulur?” sorusu arama motorlarında yoğun şekilde araştırılıyor. Uzmanlar, ödeme emrini alan vatandaşların vakit kaybetmeden dosyayı incelemesi gerektiğini belirtiyor. Çünkü uygulanacak yöntem, borcun ve takibin niteliğine göre değişiyor.
Ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edilebilir
İlamsız icra takibinde borcun bulunmadığını, ödendiğini, tutarın yanlış hesaplandığını veya takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığını düşünen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren genel olarak 7 gün içinde itiraz edebiliyor.
Süresinde yapılan geçerli itiraz, icra takibini kendiliğinden durduruyor. Ancak alacaklı, itirazın kaldırılması veya iptali için mahkemeye başvurabiliyor. Bu nedenle gerçekte var olan bir borca yalnızca zaman kazanmak amacıyla itiraz edilmesi, borçlu açısından ek masraf ve tazminat riski doğurabiliyor.
Her takipte süre aynı olmayabilir
Vatandaşların dikkat etmesi gereken en önemli noktalardan biri, bütün icra takiplerinde itiraz süresinin aynı olmaması. Kambiyo senetlerine, mahkeme kararlarına, kira alacaklarına ve ipoteğin paraya çevrilmesine dayanan takiplerde farklı süreler ve başvuru yolları uygulanabiliyor.
Bu nedenle ödeme emrinde yazılı süre ve başvuru mercii dikkatle incelenmeli. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa da icra mahkemesine şikâyet veya ilgili hukuki yollara başvurulması gerekebiliyor.
Borcun tamamının ödenmesi haczi kaldırır mı?
Borç, faiz, harç ve dosya masraflarının tamamının icra dosyasına ödenmesi halinde dosyanın kapatılması ve hacizlerin kaldırılması mümkün oluyor. Ancak yalnızca ana paranın ödenmesi yeterli olmayabilir.
Ödeme yapılmadan önce ilgili icra müdürlüğünden güncel dosya hesabının alınması gerekiyor. Borcun doğrudan alacaklıya ödenmesi halinde ise ödemenin belgelenmesi ve alacaklının dosyaya tahsil veya feragat bildirimi sunması önem taşıyor.
Alacaklıyla anlaşma yapılabilir
Borçlu, alacaklı veya alacaklı vekiliyle görüşerek taksitlendirme, indirim veya ödeme protokolü yapabiliyor. Tarafların anlaşması halinde alacaklı, hacizlerin kaldırılmasını veya takip işlemlerinin durdurulmasını icra müdürlüğünden isteyebiliyor.
İcra ve İflas Kanunu’nun 111’inci maddesinde belirtilen şartların sağlanması halinde taksitle ödeme taahhüdü de icra işlemlerini durdurabiliyor. Ancak bu düzenleme haczi kendiliğinden kaldırmıyor; çoğunlukla hacizli malın satış sürecini durduruyor. Taahhüt edilen taksitlerin ödenmemesi ise ciddi hukuki sonuçlar doğurabiliyor.
Her ev eşyası haczedilemiyor
Kanuna göre borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin ortak kullanımına hizmet eden zorunlu ev eşyaları haczedilemiyor. Para, altın, değerli taş, antika ve süs eşyaları ise bu korumanın dışında kalıyor.
Borçlunun ekonomik faaliyetini ağırlıklı olarak bedensel çalışmasıyla sürdürmesi halinde, mesleğini devam ettirebilmesi için zorunlu olan araç ve gereçler de belirli şartlarla haczedilemiyor. Haczedilmemesi gereken bir mal hakkında işlem yapılması halinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebiliyor.
Maaşın tamamına haciz konulabilir mi?
İşçi ücretlerinde genel olarak maaşın dörtte biri oranında kesinti uygulanıyor. Birden fazla maaş haczi bulunması halinde dosyalar sıraya alınıyor; önceki haciz tamamlanmadan sonraki dosya için kesintiye geçilmiyor. Nafaka alacaklarında ise farklı kurallar uygulanabiliyor.
Maaş haczinin tamamen kaldırılabilmesi için borcun ödenmesi, alacaklının talebi, takibin hukuken durdurulması veya haciz işlemine karşı başvurunun kabul edilmesi gerekiyor.
Dosya e-Devlet ve UYAP’tan kontrol edilmeli
Hakkında icra takibi bulunduğunu öğrenen vatandaşlar, e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı’na girerek dosya numarasını, icra müdürlüğünü ve dosyanın hangi aşamada olduğunu kontrol edebiliyor. Ancak elektronik sistemde görülen tutarın güncel kapak hesabıyla aynı olmayabileceği unutulmamalı.
Uzmanlar, özellikle itiraz süresi devam eden vatandaşların vakit kaybetmeden bir avukattan hukuki yardım almasını öneriyor. Maddi imkânı bulunmayan kişiler ise gerekli şartları taşımaları halinde bulundukları ilin barosuna adli yardım başvurusu yapabiliyor.
Uyarı: Haczi durduran tek ve genel bir yöntem bulunmuyor. Başvuru yolu; takibin türüne, tebligat tarihine, borcun niteliğine ve haczedilen mala göre değişiyor. Bu nedenle ödeme emrinde belirtilen süre dolmadan kişiye özel hukuki değerlendirme yapılması gerekiyor.